Markaziy bank valyuta zaxiralarining mutlaq asosiy qismini tashkil etuvchi qimmatbaho metallar bozorida strategik o'zgarishlar yuz bermoqda. Hukumat rekord darajadagi aktivlarni maqbul narxlarda sotish va Amerika moliya menejerlari bilan to'g'ridan to'g'ri ishlashga tayyorlanmoqda.
Markaziy banklar iyul oyida xalqaro bozorda 23 tonna toza oltin xarid qildi. Yil boshidan buyon jami xaridlar hajmi 130 tonnani tashkil etdi. O'tgan yilgi 160 tonnalik ko'rsatkichga nisbatan pasayish kuzatilgan bo'lsa-da, global zaxiralarni diversifikatsiya qilish va geosiyosiy xavflardan qochish maqsadida davlatlar o'z aktivlarini agressiv tarzda qayta taqsimlamoqda.
O'zbekistonning strategik pozitsiyasi
O'zbekiston Markaziy banki ushbu o'zgaruvchan fonda o'z moliyaviy siyosatini keskin modernizatsiya qilmoqda. Iyul oyida mamlakat xalqaro bozorga 1 tonna oltin sotdi, yil boshidan buyon qilingan jami xaridlar hajmi esa 40 tonnani tashkil qildi. Hozirgi kunda mamlakatning umumiy oltin zaxirasi 431 tonnaga yetgan bo'lib, bu davlat jami valyuta zaxiralarining naqd 87 foiziga tengdir. Markaziy bank raisi Timur Ishmetovning Amerika moliya menejerlari bilan faol muzokaralarga kirishgani bozorda kuchli rezonans keltirib chiqardi. Uning ta'kidlashicha, oltin shu paytgacha eng yaxshi investitsiya vositasi bo'lib kelgan, ammo endilikda bank umumiy zaxiralarni boshqarish strategiyasi doirasida qimmatbaho metallni eng maqbul va yuqori narxlarda sotish imkoniyatlarini qidirmoqda.
Global bozordagi yirik o'yinchilar tranzaksiyalari
Xalqaro bozorda markaziy banklarning faolligi mutlaqo yangicha tendensiyalarni hosil qilmoqda. Ayrim davlatlar misli ko'rilmagan tezlikda aktiv yig'ayotgan bo'lsa, boshqalari bozordagi yuqori narxlardan foydalanib naqd pul ko'rinishidagi daromadlarini fiksatsiya qilmoqda:
Polsha Milliy banki agressiv xaridlar seriyasini to'xtatmayapti. Mamlakat yil boshidan buyon barchadan ko'p, ya'ni 90 tonna oltin sotib oldi va jami zaxirasini 640 tonnaga yetkazdi. Hukumat o'z oldiga qo'ygan 700 tonnalik strategik maqsadiga juda yaqin turibdi.
Xitoy Xalq banki ketma-ket yigirma bir oylik xaridlar siklini davom ettirib, faqatgina iyul oyining o'zida zaxiralarga yana 20 tonna qo'shdi. Yil boshidan beri 60 tonna xarid qilgan Xitoyning umumiy oltin zaxiralari 2366 tonnaga yetib, global miqyosda oltinchi o'ringa ko'tarildi. Davlat valyuta zaxiralarining atigi 8 foizini tashkil qilsa ham, oylik xaridlar hajmining o'nlab tonnada o'lchanishi jahon moliya bozorida narxlarning o'sish drayveriga aylanmoqda.
Qozog'iston yil boshidan beri 29 tonna oltin xarid qilib, global miqyosdagi eng yirik beshta xaridor qatoridan joy oldi. Ularning jami zaxiralaridagi qimmatbaho metall ulushi 75 foizga ko'tarildi.
Rossiya Markaziy banki o'zining oltin aktivlaridan xalos bo'lishda davom etib, sof sotuvchi pozitsiyasida qolmoqda. Iyul oyida qo'shimcha 6 tonna metall sotildi va joriy yildagi jami sotuvlar hajmi 50 tonnaga yetib, umumiy zaxiralar 2277 tonnagacha qisqardi.
Shunga o'xshash tendensiya Turkiyada ham kuzatilib, iyulda 1 tonna, yil boshidan beri esa jami 85 tonna oltin sotildi va bozorga yirik hajmda likvidlik chiqarildi.
Yangi o'yinchilar va muqobil strategiyalar
Boshqa qit'alardagi yirik iqtisodiyotlar ham noaniq makroiqtisodiy iqlim sharoitida o'z zaxiralarini himoya qilishga shoshilmoqda. Janubiy Koreya banki so'nggi o'n uch yil ichida ilk marotaba inflyatsiya risklaridan himoyalanish maqsadida 250 million dollarlik yoki 2 tonna miqdoridagi mahalliy tozalangan oltin sotib olishini e'lon qildi. Venesuela hukumati mamlakat infratuzilmasini tiklash uchun Angliya bankida yillar davomida muzlatib qo'yilgan 4 milliard dollarlik oltin zaxiralarini qaytarish bo'yicha agressiv xalqaro muzokaralarni boshladi. Namibiya esa o'z oltin zaxiralarini uch barobarga oshirish niyatida mahalliy kon kompaniyalari bilan to'g'ridan to'g'ri strategik xarid shartnomalarini imzoladi. Qimmatbaho metall narxining barqaror o'sishi O'zbekiston kabi yirik aktiv egalari uchun xalqaro treyding va milliardlab dollarlik savdo operatsiyalarini amalga oshirishda misli ko'rilmagan moliyaviy ustunlik taqdim etmoqda.
