Chakana savdo maydoni — hisob-kitoblar soniyalar ichida amalga oshadigan, har bir tiyin uchun ayovsiz kurash ketadigan yovvoyi maydon. Bir paytlar o‘zining ilk do‘konini to‘liq bankrotlikka uchratib, 1990-yillarning qattiq moliyaviy zarbalarini tanasida his qilgan Zafar Hoshimov bugun mamlakatning eng yirik tijorat gigantini boshqarmoqda. 2026-yilning avgust oyiga kelib Korzinka tarmog‘i respublika bo‘ylab 250 tadan ortiq do‘konga ega ulkan infratuzilmaga aylandi. Solishtirish uchun, ushbu ko‘rsatkich 2022-yilning dekabrida bor-yo‘g‘i 100 tani tashkil etar edi. Ammo bu miqyosdagi ekspansiyaning narxi qanchaga tushmoqda? Raqamlar shuni ko‘rsatadiki, kompaniya bozorni egallash yo‘lida ulkan moliyaviy qurbonliklar bermoqda.
2025-yil natijalariga ko‘ra, Korzinka tarmog‘ining boshqaruvchi tuzilmasi hisoblangan Anglesey Food mas’uliyati cheklangan jamiyati xorijiy korxonasi 12 trillion so‘mdan ortiq, ya’ni qariyb bir milliard AQSH dollari miqdorida tushum qayd etdi. Bu O‘zbekiston iste’mol bozori tarixidagi eng baland aylanmalardan biridir. Biroq xuddi shu 2025-yilda kompaniya 245 milliard so‘mdan ziyod sof zarar bilan chiqdi. Garchi bu ko‘rsatkich 2024-yildagi 262,3 milliard so‘mlik zararga nisbatan biroz yaxshilangan bo‘lsa-da, ketma-ket ikki yil davomida yarim trillion so‘mdan ortiq zarar ko‘rish har qanday yirik biznes uchun jiddiy sinovdir. Shu bilan birga, kompaniya 2025-yil davomida davlat byudjetiga 386,7 milliard so‘m soliq to‘ladi.
Davlat soliq va statistika organlarining 2025-yil yakunlari bo‘yicha e’lon qilingan rasmiy reytinglariga ko‘ra, Anglesey Food korxonasi BBB 79 darajasidagi o‘rta barqarorlik reytingiga ega bo‘lib turibdi. Tushum ko‘rsatkichlari bo‘yicha tarmoq butun O‘zbekiston miqyosida 13-o‘rinni, poytaxt Toshkent shahrida esa 8-o‘rinni egallab turibdi. O‘zining to‘g‘ridan-to‘g‘ri ixtisoslashuvi, ya’ni ixtisoslashgan do‘konlarda oziq-ovqat mahsulotlari, ichimliklar va tamaki chakana savdosi yo‘nalishida esa u mamlakatda so‘zsiz 1-o‘rinda qayd etilgan.Zafar Hoshimovning biznes ildizlari bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan yana bir yirik korxona — Balton Trading Asia mas’uliyati cheklangan jamiyati xorijiy korxonasining moliyaviy manzarasi esa butunlay boshqacha barqarorlikni namoyon etmoqda. 2026-yilning 21-avgust holatiga ko‘ra yangilangan ma’lumotlarga ko‘ra, mazkur distribyutorlik kompaniyasi eng yuqori AAA 96 reytingiga ega.
Oziq-ovqat, ichimliklar va tamaki mahsulotlarining ixtisoslashmagan ulgurji savdosi tarmog‘ida ushbu subyekt butun mamlakat bo‘yicha 1-o‘rinni egallab kelmoqda. Butun respublika bo‘yicha daromad reytingida 64-o‘rinda, poytaxt Toshkent bo‘yicha esa tushum borasida 37-o‘rinda qayd etilgan. Balton Trading ulgurji savdoning mustahkam tayanchi bo‘lib xizmat qilayotgan bo‘lsa, Korzinka chakana savdo frontida qimmatga tushuvchi jangga kirishgan.Moliya tahlilchilari Anglesey Food korxonasining ketma-ket yuzlab milliard so‘mlik zarar ko‘rishini uning agressiv tarzda kengayish strategiyasi bilan izohlamoqda. Bozor ulushini hech kimga bermaslik maqsadida kompaniya so‘nggi yillarda nafaqat standart supermarketlar, balki Korzinka Mahalla deb nomlangan qulay do‘konlar hamda yangi Afzal Market loyihalarini ham ommaviy ravishda ishga tushirdi.
Yangi savdo nuqtalarini ijaraga olish, ularni modernizatsiya qilish, xalqaro standartdagi uskunalar bilan jihozlash va minglab yangi ish o‘rinlarini yaratish ulkan kapital xarajatlarni talab qiladi. Bunga do‘konlarning operatsion xarajatlari hamda logistika markazlarining qimmatga tushuvchi qurilishi qo‘shilganda, milliard dollarlik tushum ham xarajatlar bosimini yopa olmay qolmoqda.
Ushbu ulkan mexanizmning shakllanishi uzoq yillik moliyaviy saboqlarga borib taqaladi. Toshkent universitetida ehtimollar nazariyasi va matematik statistika bo‘yicha tahsil olgan, so‘ngra 1994-yilda Angliyadagi Sasseks universitetini tamomlagan Zafar Hoshimov o‘z faoliyatini nazariy bilimlarni amaliyotga tatbiq etishdan boshlagan edi. Dastlab UzEX korxonasini boshqargan, keyinchalik Balton Trading safida biznesni rivojlantirish bilan shug‘ullangan tadbirkor 1996-yilning dekabrida Anglesey Food brendiga asos soldi va 1997-yilda Toshkentning Darxon mavzesida ilk supermarketini ochdi. 2005-yildagi to‘liq rebrendingdan so‘ng Korzinka brendi shakllandi, keyinchalik uning yoniga Smart hamda Diskont formatlari qo‘shildi. Biroq eng yirik burilish nuqtasi 2019–2020-yillarda yuz berdi. Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki tarmoq aksionerlik kapitaliga 40 million dollar miqdorida to‘g‘ridan-to‘g‘ri sarmoya kiritish bo‘yicha kelishuvga erishdi. O‘sha vaqtda mavjud bo‘lgan 50 ta do‘konni 2025-yilgacha 140 taga yetkazish rejalashtirilgan edi.
Reja muddatidan oldin ortig‘i bilan bajarilib, bugungi kunda do‘konlar soni 250 tadan oshib ketdi. Ammo ushbu sarmoyani jalb qilish jarayoni mahalliy qonunchilikning zaif nuqtalarini fosh qildi. O‘zbekistonda mas’uliyati cheklangan jamiyatlar aksiyalar chiqara olmasligi, xorijiy investorlar uchun esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirishda yuridik xavflar va tranzaksiya xarajatlarining o‘ta yuqoriligi sababli, Zafar Hoshimov bitimni Singapurda ro‘yxatdan o‘tgan ona kompaniya orqali strukturallashtirishga majbur bo‘ldi. Xalqaro ingliz huquqiga asoslangan ushbu tizim orqali Yevropa banki to‘g‘ridan-to‘g‘ri korxona kapitaliga kirdi. Ushbu restrukturizatsiya natijasida Zafar Hoshimov bosh direktorlikdan ketib, xalqaro boshqaruv talablariga mos ravishda Kuzatuv kengashi raisi lavozimini egalladi.
Hoshimovning biznes biografiyasi faqat g‘alabalardan iborat emas. Unda millionlab dollar mablag‘lar havoga uchgan og‘riqli loyihalar ham bor. Buning eng yorqin misoli CityTaxi loyihasidir. Noqonuniy haydovchilar bilan raqobatlashish uchun tizimli park, o‘z mexaniklari va ulgurji yoqilg‘i xaridiga tayanib foydaga chiqishga uringan tadbirkor naq olti yil davomida ushbu loyihani yopa olmay, doimiy zarar ko‘rib keldi. Xuddi shunday holat alohida gastronomik loyiha sifatida shov-shuv bilan ochilgan Five fudkortida ham takrorlandi va u ham faoliyatini to‘xtatishga majbur bo‘ldi. Tadbirkorning o‘zi keyinchalik tan olganidek, biznesga sarflangan mablag‘larga achinish hissi ko‘pincha noto‘g‘ri qarorlarni uzoq vaqt ushlab turishga sabab bo‘ladi.
Milliard dollarlik aylanmaga ega kompaniya atrofida turli siyosiy mish-mishlar ham bo‘lgan. Xususan, Islom Karimovning nabirasi tomonidan yozilgan ochiq xatda tarmoq aksiyalari Gulnora Karimovaga tegishli bo‘lgani iddao qilingan edi. Hoshimov ushbu ma’lumotni qat’iyan rad etib, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki 40 million dollar tikishdan oldin kompaniyaning barcha hujjatlarini to‘liq tekshirib chiqqanini va korxonaning yuz foiz ulushi doim uning o‘ziga tegishli bo‘lganini isbotlab bergan. Uning so‘zlariga ko‘ra, chakana savdo juda nozik marjada ishlaydigan soha bo‘lib, noto‘g‘ri boshqaruv bir zumda ulkan daromadni halokatli zararga aylantirishi hech gap emas.
Zafar Hoshimovning moliyaviy tamoyili pragmatizmga tayanadi: u shaxsiy hisoblarida yoki seyflarda erkin millionlarni saqlamaydi. Tez kengayayotgan chakana savdo biznesi barcha mavjud resurslarni yutib yubormoqda. 2025-yildagi bir milliard dollarlik savdo va 245 milliard so‘mlik sof zarar shuni ko‘rsatadiki, kompaniya hozirda sof foyda olishdan ko‘ra bozorning har bir burchagini egallashni ustun qo‘ymoqda. 250 tadan ortiq do‘kon, ikkita alohida savdo formati va ulgurji savdodagi yetakchilik — bularning barchasi Korzinka imperiyasining kelajakdagi hukmronligi uchun to‘lanayotgan qimmatli badaldir.
