Niderlandiya Markaziy banki 2026 yilning mart oyidan avgustigacha bo'lgan davrda AQSh va Kanadada saqlanayotgan 86 tonna oltin zaxiralarini Londonga ko'chirib o'tkazdi. Qiymati 2025 yil oxirida 72.2 milliard yevroga baholangan 612.4 tonnalik umumiy milliy oltin zaxirasining geografik taqsimoti butunlay o'zgardi. Endilikda Shimoliy Amerikaning ulushi 51 foizdan 37 foizgacha keskin qisqardi.
Moliyaviy xavfsizlik va kapitalning harakatchanligi bu operatsiyaning asosiy sababi etib belgilandi. O'zgarishlardan oldin Niderlandiya oltinining 31.3 foizi Nyu-Yorkda, 19.7 foizi Ottavada va 18.1 foizi Londonda saqlanar edi. Yangi taqsimotga ko'ra, London 32.1 foiz ulush bilan asosiy moliyaviy xabga aylandi. Niderlandiyaning o'zida 30.8 foiz, Nyu-York va Ottavada esa bir xilda 18.5 foizdan qimmatbaho metall qoldirildi.
Zaxiralarni ko'chirish oddiy logistika amaliyoti emas, balki murakkab moliyaviy muhandislikni talab etdi. Xavflarni minimallashtirish maqsadida bank tranzaksiyalarni jismoniy tashish va oldi-sotdi operatsiyalari bilan birlashtirdi. Dastlab 27 tonnadan ortiq jismoniy oltin Nyu-York va Ottavadan Niderlandiyaning Zeyst shahriga, so'ngra u yerdan Londonga yetkazildi. Qolgan qismi uchun bank Nyu-Yorkdagi aktivlarini sotib, xuddi shu xususiyatlarga ega metallni to'g'ridan-to'g'ri Londondan xarid qildi. Ushbu strategiya qimmatbaho quymalarni qayta eritish kabi ortiqcha xarajatlarning oldini oldi.
Bank rahbariyati ushbu yirik siljishni kuchayib borayotgan geosiyosiy beqarorlik bilan bevosita izohlamoqda. Garchi aniq davlatlar nomi tilga olinmasa-da, AQSh va Kanada o'rtasidagi savdo urushlari, bojxona tariflarining oshishi va xalqaro sanksiyalar ko'lami markaziy banklarni xushyorlikka chorlamoqda. Qimmatbaho metall sof ko'rinishda biror hukumatning majburiyati hisoblanmasa-da, uning qayerda saqlanishi aktivlardan foydalanish imkoniyati uchun hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi.
Yevropa qit'asida oltinni xavfsizroq zonalarga qaytarish trendi kuchaymoqda. 2014 yilda Niderlandiya 120 tonna metallni Nyu-Yorkdan qaytargan edi. 2026 yilda Fransiya ham 129 tonna oltin zaxirasini xuddi shunday savdo operatsiyalari orqali AQShdan to'liq olib chiqdi. Germaniya esa o'zining yirik zaxiralarini Nyu-Yorkda qoldirib, xorijiy hamkorlarga ishonchni saqlab turibdi.
Londonning tanlanishi uning bozordagi yuqori likvidligi bilan chambarchas bog'liq. Angliya banki omborlarida saqlanayotgan oltin dunyodagi eng tez sotiladigan, almashtiriladigan va moliyaviy operatsiyalarga yo'naltiriladigan aktiv hisoblanadi. Bank prezidenti Olaf Sleypen ta'kidlaganidek, garchi bu oltindan foydalanish ehtiyoji tug'ilmasa-da, inqiroz holatlarida zudlik bilan mobilizatsiya qilish imkoniyati davlatning moliyaviy barqarorligini ta'minlaydi. Oltin va uni saqlash joyi endilikda geosiyosiy va likvidlik risklarini boshqarishdagi eng o'tkir strategik vositaga aylanib ulgurdi.
