O'zbekiston valyuta bozorida so'mning xorijiy valyutalarga nisbatan qiymati hech qanday davlat organi tomonidan direktiv tarzda belgilanmaydi. Valyuta kotirovkalari to'lig'icha bozor sharoitlariga — xorijiy valyutaga bo'lgan erkin talab va taklif mutanosibligiga topshirilgan.
Erkin suzuvchi valyuta rejimi iqtisodiyot uchun tashqi makroiqtisodiy zarbalarni yutuvchi "avtomatik stabilizator" vazifasini o'taydi. Narx shakllanishidagi bu fundamental arxitektura mamlakatni sun'iy fiksatsiya xatarlaridan xalos qilib, milliy valyuta qadrini xalqaro moliya bozorlaridagi real sharoitlarga bevosita moslashtiradi.
Volatillik drayverlari va bozor bosimi
So'm dinamikasiga bir qator fundamental omillar uzluksiz ta'sir ko'rsatadi. Import va eksport narxlarining o'zgarishi, inflyatsiya darajasi hamda mahalliy va xorijiy foiz stavkalari o'rtasidagi tafovut bozorning asosiy drayverlari hisoblanadi. Bundan tashqari, makroiqtisodiy o'sish sur'atlari va xalqaro investorlarning spekulyativ kayfiyati kundalik kotirovkalarni tebrantiruvchi yashirin kuchga ega.
Markazlashmagan nazorat arxitekturasi
Valyuta bozoridagi nazorat funksiyasi bir nechta institutlar o'rtasida taqsimlangan. Markaziy bank bilan bir qatorda Hisob palatasi, qayta tashkil etilgan Iqtisodiyot va moliya vazirligi, shuningdek, Davlat soliq qo'mitasi hamda Davlat bojxona qo'mitasi tranzaksiyalar ustidan qat'iy institutsional nazoratni amalga oshiradi.
Ushbu suzuvchi rejim sharoitida Markaziy bank volatillikni bosish maqsadidagi muntazam valyuta intervensiyalaridan to'liq voz kechgan. Regulyator faqatgina butun moliya tizimi barqarorligiga jiddiy fundamental tahdid yuzaga kelgandagina likvidlik kiritish huquqini o'zida saqlab qoladi, qolgan barcha holatlarda esa kurs o'zgarishi korporativ kapital oqimlarining erkin to'qnashuviga tashlab qo'yiladi.
