O'zbekiston hukumati 2026-yil yakuniga qadar ijtimoiy xizmatlar ko'rsatish sohasida xususiy sektor ishtirokidagi bozor hajmini 1 trillion so'mga yetkazadi. Davlatning ijtimoiy himoya modelidagi ushbu fundamental o'zgarish davlat byudjetidan to'g'ridan-to'g'ri moliyalashtiriladigan yopiq tizimni raqobatbardosh, ochiq B2G (biznesdan hukumatga) bozoriga aylantirishni anglatadi.
Ijtimoiy yordamning davlat monopoliyasidan chiqarilishi butun boshli milliy iqtisodiyotdagi tarkibiy islohotlarning mantiqiy davomidir. Davlat byudjeti endilikda ijtimoiy muassasalarni saqlash va boshqarish xarajatlarini qisqartirib, ushbu mablag'larni maqsadli subsidiyalar ko'rinishida to'g'ridan-to'g'ri bozorga yo'naltirmoqda. Bu esa xizmat ko'rsatuvchi tadbirkorlar uchun kafolatlangan va barqaror likvidlik manbaini yaratadi.
Byurokratiyadan regulyatorlikka o'tish
Ijtimoiy himoya milliy agentligi rahbari Mansurbek Olloyorovning 7-avgust kuni biznes vakillari bilan uchrashuvda ma'lum qilishicha, bugungi kunda 3000 ga yaqin tadbirkor ushbu ekotizimga integratsiya qilingan. So'nggi ikki yarim yil ichida 20 dan ortiq turdagi ijtimoiy xizmatlar xususiy sektorga autsorsing qilindi. Tashkilotning strategik pozitsiyasi xizmat ko'rsatuvchi operatordan faqatgina talablarni belgilovchi va sifatni nazorat qiluvchi regulyatorga aylanishni ko'zda tutadi.
Ushbu siljishning iqtisodiy isboti sifatida tibbiy va reabilitatsiya vositalarini (protezlar, nogironlik aravachalari) taqsimlash mexanizmining o'zgarishini ko'rsatish mumkin. Avvalgi yopiq davlat tenderlari o'rnini to'g'ridan-to'g'ri "vaucher" tizimi egalladi. Endilikda davlat faqatgina tovarning cheklangan narxini belgilaydi, benefitsiar esa byudjet mablag'lari hisobidan o'ziga mos yetkazib beruvchini bozor tamoyillari asosida erkin tanlaydi.
Aktivlarning xususiylashtirilishi va xizmatlar autsorsingi
Kapitalning ijtimoiy sektorga kirib kelishi faqatgina tovarlar yetkazib berish bilan cheklanib qolmayapti. Agentlik ijtimoiy taksi xizmatlarini tashkil etishda Yandex kabi yirik xususiy kompaniyalar infratuzilmasidan faol foydalanmoqda. Shu bilan birga, yotoq rejimida bo'lgan bemorlarni uyda parvarish qilish kabi og'ir va ko'p mehnat talab qiladigan xizmatlar ham davlat ixtiyoridan chiqarilib, kichik biznesga o'tkazilmoqda.
Xususiy sektor tezkorlik va operatsion samaradorlik bo'yicha davlat organlaridan ustun ekanligi iqtisodiy reallikdir. Buni anglagan hukumat navbatdagi bosqichda yirik infratuzilma obyektlaridan voz kechishni boshladi. Agentlik tizimidagi ikkita yirik sanatoriy xususiy sektor boshqaruviga o'tkazilishi uchun tender jarayonlari yakunlandi va natijalar yaqin kunlarda e'lon qilinadi. Kunduzgi parvarish va reabilitatsiya markazlari ham tez orada to'liq tijoriy boshqaruvga o'tishi kutilmoqda.
Ushbu 1 trillion so'mlik bozorning ochilishi tadbirkorlar uchun barqaror davlat buyurtmalariga kirish eshigidir. Biroq, xususiy sektorning foyda marjasini oshirishga bo'lgan tabiiy intilishi xizmatlar sifatini pasaytirish xatarini yuzaga keltiradi. Agar Agentlik qat'iy komplayens va sifat nazorati mexanizmlarini ishga tushirolmasa, bozor subsidiyalarga qaram bo'lgan yangi, samarasiz oligopoliyani shakllantiradi.
