Moskva meri Sergey Sobyanin tomonidan tasdiqlangan raqamli nazorat siyosatining navbatdagi bosqichi Rossiya Federatsiyasining mehnat bozorida fundamental siljishni yuzaga keltirmoqda. Xorijiy ishchilarning harakatlanishini to'liq onlayn rejimda kuzatishga mo'ljallangan "Amina" ilovasi endilikda poytaxt va Moskva viloyati chegaralaridan chiqib, mamlakatning yirik transport va aviatsiya tugunlariga ega bo'lgan yana 11 ta hududiga joriy etilmoqda.
Mazkur qaror nafaqat migratsion nazoratni, balki butun boshli qurilish, logistika, qishloq xo'jaligi va chakana savdo tarmoqlarining operatsion modelini qayta ko'rib chiqishni talab qiladigan jiddiy makroiqtisodiy omil hisoblanadi. Mamlakat tarixidagi eng yuqori kadrlar taqchilligi davrida xorijiy ishchi kuchiga nisbatan joriy etilayotgan bu qadar qat'iy raqamli filtrlar korporativ sektor uchun to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy bosimni anglatadi.
Raqamli profillash va "nol bag'rikenglik" siyosati
TASS agentligi bosh direktori Andrey Kondrashovga bergan intervyusida Sobyanin 2025-yilning bahorida boshlangan huquqiy tajribaning ilk natijalarini sarhisob qildi. Tizimning ishlash mexanizmi har qanday xorijiy fuqaroning chegara orqali o'tishida yig'iladigan biometrik ma'lumotlar — barmoq izlari va raqamli suratga asoslanadi. Ushbu bazaviy ma'lumotlar bevosita "Amina" ilovasi bilan sinxronlashtiriladi va yagona raqamli profilni shakllantiradi.
2025-yilning 1-sentyabridan boshlab O'zbekiston va yana 8 ta davlatdan kelgan mehnat migrantlari uchun majburiy etib belgilangan ushbu ilova Rossiya Ichki ishlar vazirligi bazasiga doimiy ravishda geolokatsiya ma'lumotlarini uzatadi. Tizimning eng radikal qismi shundaki, agar ilova oflayn holatga o'tsa yoki ishlamasa, fuqaro avtomatik ravishda migratsiya rejimini buzuvchi sifatida tasniflanadi va deportatsiya qilinishi lozim bo'lgan shaxslar ro'yxatiga kiritiladi. Smartfon quvvatining tugashi yoki internet aloqasining uzilishi ishchini noqonuniy maqomga tushirish uchun yetarli yuridik asosga aylangan.
Biznes uchun komplayens-xatarlar va yo'qotishlar
Ushbu algoritmik qat'iylik ish beruvchilar uchun kutilmagan operatsion xavflarni tug'dirmoqda. Ommaviy ishlab chiqarish va yirik qurilish pudratchilari o'z ishchilarining yuridik maqomi bitta dasturning uzluksiz ishlashiga qaram bo'lib qolgan sharoitda faoliyat yuritishga majbur. Ilovaning ishlamay qolishi oqibatida ishchilarning obyektlardan ommaviy tarzda ushlab ketilishi yoki tizim tomonidan bloklanishi loyihalarning kechikishiga va pudrat majburiyatlarining buzilishiga olib keladi.
Raqamli tizim mamlakat chegarasini kesib o'tish huquqiga ega bo'lmagan yoki hibsga olinishi kerak bo'lgan barcha huquqbuzarlar haqidagi ma'lumotlarni yagona platformada birlashtiradi. Moskvada to'liq quvvat bilan ishga tushirilgan ushbu tajribaning hududlarga ko'chirilishi mintaqaviy bozorlardagi mehnat resurslarining narxini sun'iy ravishda oshiradi. Qonuniy ishlash xarajatlari va kuzatuv ostida bo'lish bosimi ko'plab resurslarning Yaqin Sharq yoki Janubiy Koreya kabi muqobil bozorlarga chiqib ketishini tezlashtirmoqda.
Davlat xavfsizlik va migratsion oqimlarni shaffoflashtirish maqsadida raqamli avtoritarizm elementlarini joriy etmoqda. Tizimning iqtisodiy reallik bilan to'qnashuvi shuni ko'rsatmoqdaki, hukumat arzon ishchi kuchiga bo'lgan o'tkir ehtiyojdan ko'ra, to'liq markazlashtirilgan nazoratni ustuvor deb biladi. Raqamli deportatsiya xavfi ish haqi fondining o'sishiga va yakuniy iste'mol tovarlari narxining oshishiga olib keluvchi navbatdagi inflyatsion trigger vazifasini o'taydi.
