Liviya milliy neft korporatsiyasi 2026-yil 10-avgust kuni Ez-Zaviya neftni qayta ishlash kompleksiga qilingan ketma-ket dron hujumlaridan so'ng, fors-major holatini e'lon qilib, obyektdagi barcha operatsiyalarni to'liq to'xtatish xavfi ostida turibdi. Ushbu ehtimoliy qulash kunlik qariyb 420 ming barrel xom neft va neft mahsulotlarining global ta'minot zanjiridan uzilishini anglatadi.
Shimoliy Afrikadagi yirik infratuzilmaning bloklanishi O'rta Yer dengizi bozorida yengil kam oltingugurtli neft taklifining keskin qisqarishiga sabab bo'ladi. Bu holat nafaqat Liviyaning ichki yonilg'i ta'minotini izdan chiqaradi, balki mintaqaviy xaridorlarni muqobil manbalar izlashga majbur qilib, bevosita Qozog'istonning KTK Blend neft kotirovkalarining ko'tarilishiga xizmat qiladi.
Infratuzilmaga qaratilgan aniq zarbalar
Hujumlar ketma-ketligi terminaldagi logistik zaif nuqtalarni aniq nishonga oldi. Shanba kuni xom nafta saqlanadigan 7-1 rezervuariga shikast yetkazilgan bo'lsa, yakshanba kuni zarba to'g'ridan-to'g'ri chuchuklashtirish qurilmasiga qaratildi. Dushanba oqshomida Brega Oil Marketing kompaniyasiga tegishli, ichida 4,5 million litr avtomobil benzini bo'lgan 402-T rezervuari to'liq yonib, qulab tushdi. To'rtinchi dron aralashtirish va qadoqlash sexiga zarba berganidan so'ng, NOC obyektda maksimal shaylik rejimini joriy etdi.
Strategik tranzitning uzilishi
120 ming barrel/kun quvvatga ega Ez-Zaviya zavodi ayni paytda Liviyadagi yagona yirik faol qayta ishlash markazi hisoblanadi. Biroq uning xalqaro bozor uchun ahamiyati qazib olish quvvati 300 ming barrel/kun bo'lgan Sharara koni uchun yagona eksport darvozasi ekanligi bilan belgilanadi. Obyektning yopilishi 1998-yildan beri ishlab kelayotgan 723 km uzunlikdagi quvurni to'xtatib, yengil neft eksportini butunlay falaj qiladi.
2024-yil sentyabr oyida Liviya neft eksportining shunga o'xshash pasayishi O'rta Yer dengizida muqobil neft navlari uchun ustamalar (premium) o'sishiga olib kelgan edi. Bugungi kunda fors-major holatining yuzaga kelish ehtimoli yevropalik treyderlarni shoshilinch ravishda Qozog'istonning KTK Blend xomashyosiga bo'lgan talabni qayta ko'rib chiqishga undamoqda, bu esa yaqin chorakda mintaqaviy neftni qayta ishlash marjasining keskin qisqarishini provokatsiya qiladi.
