O‘zbekiston Davlat aktivlarini boshqarish agentligi UzAuto Motors kompaniyasining davlat ulushini xususiylashtirish jarayoni qat’iy ravishda xalqaro ochiq savdolar orqali amalga oshirilishini tasdiqladi. Mamlakat iqtisodiyotidagi eng yirik sanoat korxonasi uchun e’lon qilinadigan xalqaro tenderda milliy qonunchilik va xalqaro moliya standartlari talablariga javob beradigan barcha xorijiy va mahalliy investorlar teng huquqlar asosida ishtirok etishi kafolatlanmoqda. Hukumatning bu qadami mamlakat avtosanoat bozorini monopoliyadan chiqarish, erkin raqobat muhitini yaratish va byudjetga maksimal darajada xorijiy kapital jalb qilish yo'lidagi muhim strategik siljish hisoblanadi.
Xalqaro audit va aktivlarni baholash jarayoni
Davlat aktivlarini boshqarish agentligi xususiylashtirish dasturi doirasida aktivlarni xalqaro standartlar asosida sotuvga tayyorlash uchun nufuzli xalqaro konsalting kompaniyalarini jalb qilgan. Xususan, hozirgi jarayonlarga global miqyosda inqirozni boshqarish va korporativ qayta qurish bo'yicha yetakchi bo'lgan Alvarez & Marsal maslahat kompaniyasi mas'ul etib belgilangan.
DABA direktorining o‘rinbosari Alisher Miraliyevning ma'lum qilishicha, hozirgi kunda xalqaro konsultantlar tomonidan avtomobil ishlab chiqaruvchi UzAuto Motors aksiyadorlik jamiyatining 99,7 foiz hamda bevosita dvigatellar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan UzAuto Motors Powertrain korxonasining 100 foiz davlat ulushlari bo‘yicha chuqurlashtirilgan huquqiy, soliq va moliyaviy o‘rganish (due diligence) ishlari olib borilmoqda. Due diligence jarayoni korxonalarning real bozor qiymatini, mavjud qarz majburiyatlarini, ta'minot zanjiri samaradorligini va yashirin xatarlarni baholashni o'z ichiga oladi.
Agentlik ushbu xususiylashtirish jarayonini imkon qadar jadallashtirish va savdolarga global miqyosdagi yirik avtomobilsozlik o'yinchilarini jalb qilishdan manfaatdor. Aktivlarni sotish bo'yicha yakuniy strategiya xalqaro maslahatchilarning xulosalariga tayanadi. Xususan, ikkala yirik korxonani bitta yagona integratsiyalashgan lot sifatida yoki alohida-alohida mustaqil aktivlar sifatida sotish masalasi iqtisodiy samaradorlik va xalqaro investorlar talabidan kelib chiqib hal etiladi.
General Motors bilan strategik alyans va uning kelajagi
Bozor ishtirokchilari va potensial xaridorlarda ko‘plab savollarni keltirib chiqarayotgan eng asosiy omil — bu General Motors korporatsiyasi bilan mavjud munosabatlarning kelajagidir. «Avtostrada» nashri ma’lumotlariga ko‘ra, «O‘zavtosanoat» va General Motors o‘rtasidagi amaldagi strategik alyans kelishuvi 2017-yilning oktabr oyida 10 yil muddatga imzolangan bo‘lib, uning yuridik kuchi 2027-yilda o‘z nihoyasiga yetadi.
Ushbu shartnoma doirasida UzAuto Motors ko'p yillar davomida GM modellarini yig‘ish litsenziyasi, butun dunyoga mashhur Chevrolet brendidan foydalanish huquqi, korporatsiyaning global texnologiyalaridan va butlovchi qismlar bazasidan erkin foydalanish, shuningdek, tayyor avtomobillarni MDH davlatlari bozorlariga eksport qilish bo‘yicha eksklyuziv imtiyozlarga ega bo‘lib kelmoqda.
Biroq, litsenziyaning 2027-yilda tugashi xususiylashtirish jarayoniga o'ziga xos intrigani taqdim etadi. Agar tenderda GM g'olib chiqmasa va yangi investor boshqa xalqaro avtomobil konserni (masalan, Yevropa, Janubiy Koreya yoki Xitoy gigantlari) bo'lsa, zavodlarning texnologik liniyalari, yetkazib berish zanjirlari va litsenziya shartnomalari 2027-yildan so'ng to'liq qayta ko'rib chiqilishi yoki platforma mutlaqo boshqa brendga moslashtirilishi talab etiladi. Hukumatning investitsion kiritishda GM uchun hech qanday prioritet huquqlar berilmasligini ochiq e'lon qilishi savdolarning shaffof o'tishini ta'minlaydi va zavodni xarid qilish uchun Yevropa yoki Osiyo avtomobilsozlik korporatsiyalarining qiziqishini oshiradi.
Makroiqtisodiy miqyos va Vashington muzokaralari
UzAuto Motors'ning xususiylashtirilishi nafaqat korporativ miqyosda, balki yuqori geosiyosiy va makroiqtisodiy ahamiyatga ega jarayondir. 2025-yilning noyabr oyida Vashingtonda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev General Motors International kompaniyasining global ijrochi direktori Shilpan Amin bilan maxsus uchrashuv o‘tkazdi. Ushbu oliy darajadagi muzokaralar markazida ishlab chiqarish kooperatsiyasini rivojlantirish, mamlakat ichida mahalliylashtirish darajasini yanada chuqurlashtirish hamda zamonaviy mashinasozlikda talab yuqori bo‘lgan yangi intellektual texnologiyalar va xomashyo resurslari sohasida qo‘shma loyihalarni amalga oshirish masalalari turdi.
AQSh Davlat departamentining rasmiy prognozlariga ko‘ra, O‘zbekiston avtosanoati kelgusi uch yil ichida avtomobil ehtiyot qismlari, yig'ish to'plamlari va butlovchi qismlarni import qilish uchun qariyb 5 milliard dollar mablag' yo‘naltirishni rejalashtirmoqda. Ushbu ulkan kapital oqimi nafaqat mavjud ishlab chiqarish quvvatlarini uzluksiz ushlab turish, balki butun avtosanoat klasterini tubdan modernizatsiya qilish, xususan, yangi avlod dvigatellari va avtomobil modellarini ishlab chiqarishga o'tish bilan bevosita bog'liqdir. Shu bilan bir qatorda, AQSh va O‘zbekiston hukumatlari UzAuto Motors'ning kutilayotgan ochiq savdolari va xususiylashtirilishi doirasida o‘zaro strategik hamkorlikni kengaytirish imkoniyatlarini ham chuqur tahlil qilib chiqadi.
O‘zbekistonning Jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lish harakatlari faollashgan bir paytda, mamlakatdagi eng yirik monopol korxonaning xorijiy va mahalliy investorlar uchun ochiq savdoga qo'yilishi hukumatning iqtisodiyotni liberallashtirish bo'yicha qat'iy irodasini ko'rsatadi. Bu esa mamlakat iqtisodiyotining an'anaviy yopiq modeldan global integratsiyalashgan, raqobatbardosh ochiq bozor modeliga o‘tayotganining eng yorqin indikatorlaridan biridir.
