2026-yil 14-sentyabrdan boshlab "Toshkent" Respublika fond birjasi kotirovkalash varag'idan bir qator yirik sanoat, qurilish va moliya korxonalarining qimmatli qog'ozlari rasman chiqarib tashlandi. Fond bozorida ro'y bergan ushbu yirik tozalash jarayoni natijasida 9 ta kompaniya ommaviy savdolardagi ishtirokini to'xtatdi.
Ro'yxatdan asosan neft-gaz, kimyo, qurilish va sug'urta sektorida faoliyat yurituvchi kompaniyalar o'rin olgan.
"Minora qurish ekspeditsiyasi" AJ, "93-MAXSUS TREST" AJ, "O'ZBEKKIMYOMASH ZAVODI" AJ, "Yuggazstroy" AJ, "Qo'qon neftgaz parmalash ishlari" AJ hamda "O'ZBEKISTON SHAMPANI" AJ kabi korxonalarning faqat oddiy aksiyalari birja savdolaridan olingan. Shu bilan birga, "Neftgazqurilishta'mir" AJ, "Toshkentdonmahsulotlari" AJ va respublikaning yirik sug'urta kompaniyalaridan biri hisoblangan "O'zagrosug'urta" AJning ham oddiy, ham imtiyozli aksiyalari kotirovkalash varag'idan to'liq chiqarildi.
Delisting o'zi nima?
Delisting — bu aksiyadorlik jamiyatiga tegishli bo'lgan qimmatli qog'ozlarning (aksiya yoki obligatsiyalar) fond birjasi ro'yxatidan chiqarilishi va u yerdagi ochiq savdolarining qat'iy to'xtatilishi jarayonidir. Ushbu amaliyotdan so'ng kompaniya aksiyalarini birja terminali orqali erkin sotib olish yoki sotish imkoniyati yo'qoladi. Jarayon aksiyadorlik jamiyatining ommaviy maqomidan yopiq maqomga o'tishini yoki birjaning litsenziyalash talablariga javob bermay qolganini anglatadi. Delisting qilingan aksiyalar endilikda faqat birjadan tashqari bozorda (OTC) yoki to'g'ridan-to'g'ri kelishuvlar orqali savdo qilinishi mumkin. Biroq bu holatda aktivlarning likvidligi (tez pulga aylanish xususiyati) keskin tushib ketadi va narx shakllanishi mutlaqo noaniq bo'lib qoladi.Delisting qanday holatlarda amalga oshiriladi?Moliya bozorida qimmatli qog'ozlarni savdodan olib tashlash asosan ikki xil ssenariy asosida yuz beradi: ixtiyoriy va majburiy.Bir vaqtning o'zida 9 ta kompaniyaning delisting qilinishi O'zbekiston fond bozoridagi o'zini o'zi tozalash mexanizmining faollashganini ko'rsatadi. Bu o'zgarishlar kapital bozorida ochiqlik va qat'iy korporativ boshqaruv standartlariga rioya etmaydigan o'yinchilar endilikda institutsional maydondan chetlatilishini anglatuvchi kuchli makroiqtisodiy signaldir.
